Generic selectors
Exact matches only
Zoek een titel
Zoek in de Gestelde Vragen
Zoek een Artikel
Zoek naar Thema's
Filter by Categories
Artikelen
Mensbeeld
Nieuwsberichten
Relaties
Religie
Samenleving
Technologie
Wetenschap
Zingeving

Geeft Aboutaleb salafisme een nieuwe definitie?

30 december 2017

Is iedere moslim een beetje salafist? En betekent jihadisme: je ervoor inspannen dat je een goede moslim bent? De discussie rond de betekenis van deze termen is de afgelopen week opgelaaid. Aanleiding zijn de uitspraken die de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb deed in het Radio 1-programma ‘Dit is de Dag’. Intussen hebben verschillende mensen op Aboutaleb gereageerd.

“In de kern maak ik me om salafisme geen zorgen”, zei de burgemeester op Radio 1. “Elke moslim is een beetje salafist.” Om eraan toe te voegen dat hij eerder eens had aangegeven jihadist te zijn. “Onhandig en stigmatiserend”, luidt de reactie van arabist en islamoloog Maarten Zeegers. In een opiniestuk in de NRC schrijft hij dat Aboutalebs woorden een serieus debat over de problematiek van het salafisme onmogelijk maken, “problematiek waar veel burgers toch al geen touw aan kunnen vastknopen”. Zeegers vindt Aboutalebs bewering dat salafisten alleen maar de Profeet na willen doen een “zeer simplistische weergave” van deze geloofsstroming.

Vorm van oorlogsvoering

“Salafisme streeft, in tegenstelling tot traditionele moslims, namelijk een strikt literalistische benadering van Koran en Hadith na, waarbij er geen ruimte is voor interpretatie”, schrijft hij. Dat een deel van de moslims in woord, gedrag en kleding op de Profeet wil lijken, “maakt hen qua geloofsovertuiging nog geen salafist”. Ook Aboutalebs uitspraken over jihadisme zijn niet helpend, aldus de arabist. “Hoewel de meeste moslims jihad zien als een spirituele exercitie, beschouwen salafisten de jihad in eerste instantie als een vorm van oorlogsvoering, juist omdat zij de religieuze teksten letterlijk nemen. De Koran spreekt over de jihad immers als een militaire strijd.”

In een tweede artikel in de NRC wordt arabist Jan Jaap de Ruiter van de Universiteit Tilburg geciteerd. De Ruiter is milder, sterker nog, hij vindt de stellingname van de burgemeester “geweldig” en “briljant”. Aboutaleb probeert “een nieuwe betekenis te geven aan de termen salafisme en jihadisme”, zegt De Ruiter. weg van de gepolitiseerde betekenis van de afgelopen decennia. Die nieuwe betekenis is meer in lijn met de oorspronkelijke lading, meent hij. Volgens hem wil een salafist op de profeet Mohammed lijken, zoals christenen graag op Jezus willen lijken. De uitspraken van Aboutaleb passen volgens de Tilburgse arabist in een groeiend tegengeluid van gematigde moslims die het debat rondom de islam willen terugwinnen op extremistische (politieke) stemmen.

Draagt de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb met zijn opmerkingen over salafisme en jihad bij aan een genuanceerder islamdebat? Of slaat hij de plank finaal mis? (Foto: Wouter Engler / Wikimedia Commons)

Niet eens met onze omgangsvormen

Islamoloog Joas Wagemakers, verbonden aan de Universiteit Utrecht, is in hetzelfde stuk kritischer. Hij snapt wat Aboutaleb bedoelt, maar zegt: “Als je salafisme ziet zoals salafisten het zelf definiëren, dan gaat het veel verder.” Salafisten imiteren de kledingstijl van de Profeet, de lengte van zijn baard en het gebruik van de linkerhand op het toilet. Sommigen poetsen hun tanden met een stokje. Het gevaar dat van salafisme uitgaat, heeft volgens Wagemakers minder te maken met terrorisme dan met maatschappelijke polarisatie. Omdat salafisten het vaak niet eens zijn met onze omgangsvormen, isoleren zij zich van de maatschappij. Ook zoeken zij de confrontatie met andersdenkenden. Recent schreef Wagemakers twee artikelen op deze website over de vraag of de islam gewelddadig is (klik hier voor het eerste artikel en hier voor het tweede artikel).

Salafisme is een kwaadaardige ideologie

Columniste Fidan Ekiz doet er in haar column in het Algemeen Dagblad (AD) een schepje bovenop. “Ik vind het salafisme een kwaadaardige ideologie. Punt. Salafisme is dé voedingsbodem van moslimterreur. Niet iedere salafist is misschien een terrorist, maar alle terroristen delen wel het salafisme als ideologie.” Toch toont zij begrip voor Aboutalebs uitspraken. “Ik denk dat Aboutaleb ervoor wil waken dat het islamdebat wordt gegijzeld door islamcritici en extremisten.” In dat debat beschouwt ze Aboutaleb als bondgenoot. “Ik kan hem niet kwijtraken in een tijd waarin het islamdebat júist gevoerd moet worden met mensen zoals wij in de voorhoede.” Volgens Ekiz zijn er namelijk niet veel mensen binnen de moslimgemeenschap die zich openlijk durven uitspreken tégen de radicale islam.

Luister hier het interview met Aboutaleb terug op Radio 1

Lees hier het opiniestuk van arabist Maarten Zeegers in de NRC

Lees hier het artikel ‘Aboutaleb geeft term jihad andere lading’ in de NRC

Lees hier de column van Fidan Ekiz op de site van het AD

mm
Meer van Gertjan Bijzet
Gertjan Bijzet is redacteur van De Grote Vragen. Hij studeerde Journalistiek in Ede en werkte daarna als journalist voor een regionaal persbedrijf. Ook was hij als communicatiemedewerker verbonden aan een vakorganisatie en twee hogescholen. De redactie van De Grote Vragen bestaat uit mensen met hart voor jongeren en hun grote (levens)vragen. De Grote Vragen is een initiatief van ForumC, centrum voor vraagstukken op het snijvlak van wetenschap, samenleving en geloof.

Stel je eigen vraag hier!

Aantal reacties: 1

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *