Waarom zou je vasten?

Start | Mens-zijn | Waarom zou je vasten?

De laatste jaren wordt vasten steeds bekender: je geheel of gedeeltelijk onthouden van eten, drinken, luxeartikelen of geneugten voor een bepaalde periode. Om religieuze maar ook niet-religieuze redenen doen steeds meer mensen mee aan een vastentijd.

Heel wat mensen sloten zich in januari aan bij het initiatief ‘Ik pas’: veertig dagen zonder alcohol. De media schrijft erover en op social media delen mensen hun ervaringen. Onze redacteur Michelle vraagt zich af waarom, in het bijzonder onder haar millennial-generatiegenoten, vasten aan populariteit wint en gaat op onderzoek uit.

Vasten anno 2020

Vandaag begint de maand ramadan, waarin moslims vasten. Ook hebben we net de 40-dagentijd de tijd tot Pasen achter de rug waarin christenen vasten. En dat is opvallend want bijna honderd jaar lang zijn mensen helemaal niet bezig geweest met vasten. In het onderzoek van Richard Foster is in de periode tussen 1861-1954 niks gevonden over het vasten, hij heeft alle boeken bekeken in het Engelse taalgebied binnen die periode.

Maar nu is het weer helemaal in. De één vast met een religieus doeleinde, de ander om zijn geest te versterken en de volgende om af te vallen.Vasten is er ook in verschillende vormen. De bekendste manier is een periode niet eten, maar er zijn ook mensen die vasten van bijvoorbeeld sociale media, koekjes en snoepjes, etc. Ik vind dit een interessante ontwikkeling en ik zal daarom in dit artikel mijn eigen ervaring met vasten delen. We kijken ook naar de verschillende manieren van vasten en tot slot wat de voordelen kunnen zijn.

Lees ook: Hoe overleef je 10 dagen zonder internet

 “Zelf heb ik ook gevast, ik heb mee gedaan aan de ramadan toen ik een tiener was, ik was toen heel erg opzoek naar wat ik geloofde.”

Zoektocht

Zelf heb ik ook gevast, ik heb mee gedaan aan de ramadan toen ik een tiener was, ik was toen heel erg opzoek naar wat ik geloofde. Zelf ben ik christelijk opgevoed, maar op de middelbare school was ik een van de weinige christenen en ik was er toen bang om er open vooruit te komen. Maar juist die onzekerheid in mij bewonderde de radicaliteit van de moslims in mijn klas. De manier waarop ze voor hun geloof uitkwamen, door middel van kleding, maar ook het zichtbare vasten en daarmee de overgave waarbij ze een onderdeel waren van een hele grote gemeenschap, die dit samen deden.

Ik werd bevriend met meerdere moslims doordat ze mijn interesse aanvoelden en mij daar graag meer over wilden vertellen. Zo heb ik toen ook meegedaan aan de ramadan. Wat ik het meest lastige vond was niet drinken. Het hongergevoel kun je met drinken nog wel onderdrukken, maar de dorst daar kan je niks tegen doen. Ik heb niet de hele maand ramadan mee kunnen doen, omdat wanneer ik thuis was ik gewoon de regels van mijn ouders moest volgen. Dus ’s avonds at ik gewoon mee.

Vasten om rust te vinden

Ik ben uiteindelijk in mijn zoektocht toch bij het christendom uitgekomen. Toen ik niet wist welke studie ik moest kiezen, ging ik naar de Evangelische Hogeschool in Amersfoort, een tussenjaar waarin je over je studiekeuze, geloofsontwikkeling en persoonlijke ontwikkeling gaat nadenken. Daar onthielden we een week lang bewust onszelf van iets, het maakte niet uit wat, als het maar iets was wat je dagelijks deed. Ik koos ervoor om mijn mobiel niet meer te gebruiken, behalve wanneer het echt nodig was.

In het begin was dat echt heel lastig, je hebt in eerste instantie geen idee hoeveel en hoe snel je je telefoon pakt. Wanneer je je verveelt of om even snel wat op te zoeken. Toen ik een paar dagen gewend was aan geen telefoon gebruiken, merkte ik dat ik zoveel meer tijd had om dingen te doen, maar ook veel meer rust had. Onbewust geeft een telefoon toch stress, wanneer je telefoon een geluidje maakt of oplicht, dat je een berichtje hebt brengt toch een bepaalde spanning met zich mee.

Later heb ik ook een dag gevast omdat ik het idee had dat ik ver bij God vandaan was, door de hele dag niet te eten en in mijn bijbel te lezen, kwam ik weer tot rust en voelde ik me weer dichter bij God.

Vasten om rust te vinden is een vorm die steeds vaker wordt gebruikt. Zo is ook stiltemeditatie in opkomst waarbij mensen zich een periode onthouden van praten.

De maand ramadan, de negende maand, staat voor moslims in het teken van tot inkeer komen.

Religieus vasten

Moslims die vasten met de ramadan, Joden die vasten met de Grote verzoendag en Christenen die vasten in de veertigdagentijd, de veertig dagen voor Pasen. De bekendste vastentijd is waarschijnlijk de ramadan, de maand waarin bijna alle moslims vasten. De maand ramadan, de negende maand, staat in het teken van tot inkeer komen. In de maand ramadan gedenken de moslims de openbaring van de koran aan de profeet Mohammed.

Maar moslims vasten meer dan van eten alleen, ze vasten ook van drinken, het gebruik van parfum, roken, seksuele intimiteiten en indien mogelijk ook van medicijnen. Daarnaast is roddelen, ruzie maken en ander ongepast gedrag ook uit den boze. Moslims mogen ook vasten op andere dagen.

De joden vasten nooit voor een langere periode zoals christenen en moslims. De belangrijkste dag waarop joden vasten is de Grote Verzoendag (Jom Kippoer). Dit is de belangrijkste dag van het jaar, omdat de joden dan God om vergeving vragen voor de dingen die ze verkeerd hebben gedaan. Op deze dag wordt gevast en draagt men geen sieraden of leren schoenen. Ook wordt er dan gebeden in de synagoge, dan worden de beloftes die niet nagekomen zijn als niet bindend beschouwd.

Lees ook: Waarom rituelen goed voor je zijn

“De belangrijkste dag waarop joden vasten is de Grote Verzoendag (Jom Kippoer).”

Of christenen vasten met de veertigdagentijd (de periode voor Pasen) hangt af van bij welke stroming ze horen. Met vasten is heel lang weinig gedaan, maar christenen zijn de afgelopen jaren steeds meer bezig gegaan met vasten. Maar waarom zijn mensen het vasten vergeten? Daar zijn twee redenen voor. De eerste reden is dat het vasten een slechte reputatie heeft gekregen door de middeleeuwen, waar vasten een deel was van zelfkastijding.

Hierdoor is in de moderne tijd vasten gelijk gesteld aan zelfkastijding. In de middeleeuwen was het geloof veelal een machtsmiddel, doordat de meerderheid van de bevolking niet kon lezen, luisterden ze naar de priesters in de kerk. De priesters waren vooral bezig met regeltjes, want anders kwam men in de hel terecht. Ruimte voor een persoonlijke relatie met God was er niet, het ging veelal over de uiterlijke vormen.

Doordat dit gebeurde voerde de regels de boventoon, aan de ene kant geven die regels een gevoel van zekerheid en veiligheid, maar er is dan ook altijd sprake van manipulerende macht van bovenaf. Daarom werd er gevast: omdat het een strikte regel was, en het werd beoefend met extreme zelfkastijding. Doordat dit de mensen zo was opgelegd, hebben de mensen zich hier in de moderne tijd tegen gekeerd, omdat ze dit grensoverschrijdend vonden. Vandaar dat vasten in de vergetelheid raakte.

“Ik merkte dat mijn zintuigen beter werden, ik kon makkelijker nadenken en ik was minder snel afgeleid.”

Vasten voor de gezondheid

Intermittent fasting wordt toegepast om af te vallen. De meest bekende manier is dat mensen 16 uur vasten en 8 uur eten. Hierbij hoeft er niet specifiek gelet te worden op de calorie-inname, maar wordt er eigenlijk een maaltijd over geslagen. We zijn opgevoed met het idee dat het niet goed is om een maaltijd over te slaan, dat we drie grote maaltijden moeten eten en daarnaast nog tussendoortjes om gezond te blijven. Dat is ook mede de reden dat vasten zo vergeten is.

Wat brengt vasten ons?

Het voordeel die al deze vormen van vasten hebben is dat het je wilskracht versterkt, wanneer je bewust nee zegt tegen iets dat je heel graag wilt of behoefte aan hebt.

Mijzelf bracht het vasten dat ik dichterbij God kwam. Als je even alles op zij zet en je je volledig focust op God, mag je ontvangen. Juist wanneer je de zwakte van je lichaam voelt, ervaar je de kracht van de geest. Doordat je je eigen behoeftes niet direct verzadigd, is er ruimte voor de dingen buiten jezelf. Mij bracht het dichterbij God, doordat ik mijzelf volledig op hem richtte.

Daarnaast merkte ik ook dat de rest van mijn zintuigen, zoals ruiken, beter werden. Ik kon makkelijker nadenken en ik was minder snel afgeleid. Toen ik vastte, merkte ik de ziel in mijn lichaam, ineens werd ik mij bewust dat ik meer ben dan mijn lichaam alleen.

Vasten opent je geest voor nieuwe inzichten.

Ik ben van een generatie waar alles leuk, lekker en fijn moet zijn. Maar wat nou als dat heel oppervlakkig is. Juist tegen je eigen behoeftes ingaan, kan een wereld voor je openen. Vasten geeft je inzicht in ongezonde patronen in je leven. Door jezelf bewust te onthouden van bijvoorbeeld telefoongebruik, ontdek je welke rol je telefoon speelt in je leven en ga je nadenken of je die telefoon zo’n prominente plek wil laten hebben. Vasten opent je geest voor nieuwe inzichten.

 

Bronvermelding
Het feest van de Navolging, door Richard Foster.
Christenen verkennen andere godsdiensten in West-Europa door Pieter Boersema, Jaap Hansum, Pieter Siebesma en Evert van de Poll

Michelle van der Meer

Michelle van der Meer-Lanz (1997) is sinds februari 2020 stagiaire bij de Grote Vragen. Ze studeert Theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede. “Ik wilde graag stage lopen bij De Grote Vragen omdat ik zelf echt een denker ben, ik houd ervan om te filosoferen over ingewikkelde kwesties. Maar ook omdat ik altijd bezig ben geweest met zingevingsvragen: Waarom ben ik hier? Wat is het nut van mijn leven? Heeft het leven een doel? Het lijkt mij erg mooi om leeftijdsgenoten te kunnen helpen met denkrichtingen vinden rondom dit soort vragen.''

Laat een reactie achter





Ontvang maandelijks een portie denkvoer in je mailbox.

Zo blijf je op de hoogte van nieuwe artikelen, video's, podcasts en cursussen.