Wat leert de coronacrisis ons? Deel 7: eenzaamheid

Start | Mens-zijn | Wat leert de coronacrisis ons? Deel 7: eenzaamheid

Eerder schreef Cocky Drost een blog voor stellen en gezinnen voor wie de thuisisolatie een behoorlijke uitdaging is. Maar ook voor singles en éénpersoonshuishoudens kan het pittig zijn. Juist in deze stressvolle situatie heb je misschien een dikke knuffel nodig. Dat is niet zo gek, er is zelfs een naam voor: huidhonger. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat gebrek aan huidcontact een negatief effect heeft op je fysieke en mentale gezondheid.

Jeannette Helms is schrijfster en als ‘verstokte introvert’ graag alleen. De coronacrisis leerde haar dat eenzaamheid iets heel anders is.

Hoe eenzaamheid ons verbindt

‘Loneliness and the feeling of being unwanted is the most terrible poverty’. Moeder Teresa werkte haar hele leven onder de allerarmsten in Calcutta. Uitgerekend zij benoemde eenzaamheid en het je ongewenst voelen als zijnde de meest ingrijpende armoede. Nu ook ik verplicht thuis zit kan ik de uitspraak steeds beter plaatsen. Waar de zee van rust in eerste instantie wat onwennig en luxe voelde, begint er een knagend gevoel van onbehagen de kop op te steken.

Het is stil. Het soort stilte dat oppervlakkig entertainment als een Netflix-film vol sensatie en geweld niet kan verdrijven. Onderuit hangend op de bank zet ik er toch een aan. Een hevige schietscene wordt aangekondigd met het Latijnse gezegde ‘Si vis pacem, para bellum’ (wie vrede wil, bereidt zich voor op oorlog). De dosis geweld die op de Latijnse uitspraak volgt is verpletterend. Staat de vrede die erop volgt in verhouding tot de oorlog die gevoerd is? Het blijft in het midden.

“Het is stil. Het soort stilte dat oppervlakkig entertainment als een Netflix-film vol sensatie en geweld niet kan verdrijven.”

Onzichtbare oorlog

De huidige oorlog die we moeten voeren manifesteert zich vooral in afstand. Geen man-tot-man gevechten, maar elkaar juist vermijden om de voor het oog onzichtbare vijand te verslaan. Als de Corona-crisis één ding duidelijk maakt is dat het ingaat tegen alles dat we geleerd hebben. Want het lijkt paradoxaal. Voor anderen zorgen door afstand te houden. Vasthouden door tijdelijk los te laten. Geen handen schudden, maar aangeven de ander hoog te houden door letterlijk een stap terug te doen. Afstand in plaats van nabijheid.

Als verstokte introvert betrapte ik me er voor de Corona-crisis weleens op uit verbinding te stappen. Soms leek dat veilig. ‘Misschien’ was toch wel mijn meest gebruikte respons op uitnodigingen. ‘Ik ga misschien later nog even’, ‘Was zeker gezellig, misschien nog een keer doen?’. Misschien is ‘nee’ met 9 letters, en het woord zat stevig in mijn actieve woordenschat ingebed. Nu contact schaars geworden is kan me een onbestemde paniek overvallen. Want alleen met jezelf en je eigen gedachten zijn, is ook niet altijd een rustgevende situatie. Deze crisis legt mijn onzekerheid pijnlijk bloot, maar werpt ook nieuw licht op een meer constructieve basishouding. Want het is niet verkeerd om iets zelf te doen, maar het hoeft nog steeds niet alleen. Contact is essentieel, in welke vorm dan ook.

Eenzaam ben je nooit alleen, het paradoxale is dat je juist anderen nodig hebt om je flink verlaten te voelen.

Maar hoe maak je verbinding op gepaste afstand tijdens stressvolle tijden? Alleen al op mijn noodgedwongen uitje naar de supermarkt kan ik me deze dagen aardig ontheemd voelen. Eenzaam ben je nooit alleen, het paradoxale is dat je juist anderen nodig hebt om je flink verlaten te voelen. Anderen die rakelings langs je heen scheren maar die je nooit echt ontmoet. Tijdens het boodschappen doen kom ik ter hoogte van een schap met afbakbrood bijna in botsing met een mevrouw die een mondkapje draagt. Ik verontschuldig me en lach haar toe. Er ontstaat een kort praatje en we wensen elkaar succes in deze spannende tijd. De lachrimpels die tijdens het gesprek rond haar ogen verschijnen maken mijn dag weer goed.

Humor en geduld

De volgende uitspraak van Phil Bosmans komt in me op: ‘Humor en geduld zijn kamelen waarmee je door elke woestijn kunt trekken’. Een glimlach blijkt besmettelijker dan de angst over de waan van de dag. Ik besluit daar en dan te blijven zoeken naar contact, geruststelling en humor en het zelf ook royaal uit te gaan delen. Om niet te trots te zijn om toe te geven zelf behoeftes te hebben op dit vlak. Door me kwetsbaar op te stellen geef ik de ander ruimte dit ook te doen. Want deze eenzaamheid raakt ons allemaal. En dus bel ik ook eens iemand die normaliter prima aan zijn sociale behoefte komt. Extraverte mensen die de muren op zich af zien komen.

“We komen hier, met afstand, sterker uit”

Onder de juiste omstandigheden kan er verbinding tot stand komen. Nu ik zelf langzaam, maar zeker wen aan de nieuwe modus van verbinden ondanks afstand zie ik het om me heen. Mijn buren leer ik een stuk beter kennen en het is bijzonder om te zien hoe we elkaar op creatieve wijze een hart onder de riem steken. Er worden plannen gesmeed voor betere tijden en gezamenlijke projecten gepland die onze omgeving mooier gaan maken. We gaan planten, laten groeien, plannen maken. Met een lange adem samen vechten voor gepaste verbinding. Si vis pacem, para bellum. Samen komen we hier, met afstand, sterker uit.

Voel jij je eenzaam en is er niemand in je omgeving met wie je erover kunt of durft te praten? Je kunt 24/7 terecht bij de vrijwilligers van de Luisterlijn.

Jeannette Helms

Jeannette Helms is freelance taalkundige, tekstschrijver en beëdigd vertaler. Ze is afgestudeerd aan de Universiteit van Leiden en houdt zich graag bezig met thema’s als zingeving, veerkracht en duurzaamheid.

Laat een reactie achter





Ontvang wekelijks een portie denkvoer in je mailbox.

Zo blijf je op de hoogte van nieuwe artikelen, video's, podcasts en cursussen.