Generic selectors
Exact matches only
Zoek een titel
Zoek in de Gestelde Vragen
Zoek een Artikel
Zoek naar Thema's
Filter by Categories
Mensbeeld
Relatie
Religie
Samenleving
Technologie
Uitgelicht
Wetenschap
Zingeving

Mijn favoriete argumenten tegen Gods bestaan

19 06 2018

Bestaat (er een) God? Die vraag staat deze week centraal op De Grote Vragen. En wie kan daar beter over schrijven dan de man die onlangs een boekje uitbracht met 21 redenen om (niet) in God te geloven? We hebben het natuurlijk over Marinus de Jong, theoloog. Zijn boekje, ‘Altijd groter’, is gebaseerd op een reeks blogs die hij schreef voor Visie (EO). Wij vroegen hem om wat woorden te schrijven bij een aantal van zijn ‘favoriete’ argumenten tegen God. Hij koos er vier.

De overtuiging dat God niet bestaat, wint aan populariteit, zeker in ons land. Er zijn talloze redenen tegen het bestaan van God. Christenen hebben de neiging om deze overtuiging te weerspreken en te weerleggen. Vaak leidt dat – en heeft dat geleid – tot patstellingen en welles-nietes-discussies. Iemand die deze patstelling doorbreekt met een opmerkelijke stelling is de Tsjechische priester (…jawel) Tomas Halik. Deze onorthodoxe priester vindt het atheïsme niet alleen maar een vijand van het geloof, maar ook een overtuiging over God die ons inzicht in wie God is verrijkt. Vraagt het atheïsme niet juist aandacht voor de verborgen kant van God? Voor zijn ongrijpbaarheid en de onmogelijkheid om God te kennen? In het spoor van deze fascinerende gedachte van Halik benoem ik graag vier van mijn favoriete redenen tegen het bestaan van God.

1. God is een typisch gevalletje van projectie

De filosoof Ludwig Feuerbach zei het een eeuw geleden al: geloof is typisch projectie. Ieder maakt zijn eigen beeld van God. Al die beelden hangen samen met de angsten en verlangens van die mensen. Zijn we bang voor de dood? Dan laat God mensen opstaan. Zijn we bang om alleen te zijn? God is altijd bij je. Missen we onze geliefde? Dan heeft God een hemel waar we elkaar terugzien.

Feuerbach heeft natuurlijk gelijk dat wij van alles op God projecteren en dat wij ons eigen beeld van God maken. Toch zegt dat niet dat God niet bestaat. Het bevestigt vooral waar ook de Bijbel al tegen waarschuwt: “gij zult u geen gesneden beeld maken”. Gebod nummer twee van de tien geboden. Dat wil zeggen: God is altijd groter dan de beelden en projecties die wij van hem maken. Feuerbach zag scherp dat christenen dit gebod vaak niet gehoorzamen. En dat is natuurlijk ook waarom dit gebod zo prominent bovenaan de tien geboden prijkt. Het valt niet mee om God echt God te laten zijn.

Bidden

Is geloof in God niet gewoon projectie? En wat zegt onze diepe intuïtie, dat er een God moet bestaan, werkelijk over hem?

2. Menselijke intuïtie is geen bewijs voor God

Als je gelovigen vraagt waarom ze geloven, zullen ze vaak verwijzen naar een diepe intuïtie. Dat herken ik zelf ook: het lijkt wel alsof er in mij iets zit dat steeds naar God wijst. Maar bewijst dit dat God bestaat? Het probleem is dat die god die mensen aanvoelen, totaal verschillend kan uitpakken. Voor de één een liefhebbende Vader, voor de ander een soort oerkracht. Voor de één een strenge rechter, voor een ander je diepste zelf. Het is een terechte vraag of dat nou werkelijk iets zegt over het bestaan van een god.

Dit vind je misschien ook interessant: Zelfs als er geen God is…

Bij dit bezwaar tegen God moet ik denken aan een beroemde discussie tussen twee christelijke denkers. Aan de ene kant staat Friedrich Schleiermacher, die juist bij die intuïtie wilde beginnen in zijn denken over God. Het is onze taak als mensen om die intuïtie goed te richten, zei hij. Daar is Jezus dan de unieke gids voor. Tegenover hem staat Karl Barth. Barth vindt menselijke intuïtie een slechte raadgever. Inderdaad, zei Barth, dat leidt werkelijk tot van alles en nog wat. Wij hebben openbaring nodig, een stem van buiten. Voor Barth was dat de Bijbel. Zonder die Bijbel komen wij God zelf niet op het spoor, maar alleen een spiegel van onszelf (zie ook de vorige reden).

“Het probleem is dat die god die mensen aanvoelen, totaal verschillend kan uitpakken. Voor de één is hij dan een liefhebbende Vader, voor de ander een soort oerkracht”

3. Gebeden worden niet verhoord

Veel mensen ervaren dat God gebeden verhoort. Verhalen over wonderlijke gebeurtenissen na gebeden vind je in alle tijden over heel de wereld. Maar zegt het iets over God? De verhalen zijn moeilijk te controleren. Bovendien worden ze gericht tot zoveel verschillende goden, dat je je kunt afvragen wie er dan precies gebeden verhoort. Trouwens, hoeveel gebeden blijven er wel niet onverhoord? Is gebedsverhoring niet een kwestie van toeval?

Dit is een lastige vraag, vind ik ook zelf. Komen mijn gebeden wel voorbij het plafond? Luistert er iemand en doet hij er wat mee? Ik denk dat het goed is om dit bezwaar serieus te nemen, om zo een gezondere visie op bidden te krijgen. God is geen snoepautomaat die allerlei lekkers levert als wij er geld ingooien. God is gelukkig veel groter dan dat. Het is maar de vraag of verhoring wel het belangrijkste doel is van gebed. Maarten Luther zei dat het gebed er meer voor de mens is, dan voor God. Het is een opdracht. En God gaf die, omdat wij dat nodig hebben. Een beetje zoals mijn psycholoog die mij aanmoedigde om te bidden. Niet omdat hij geloofde dat God ze verhoort, maar omdat hij gelooft dat het goed voor mij is.

Snoepautomaat

Is gebedsverhoring geen toeval, vraagt Marinus de Jong zich af? God is in ieder geval geen snoepautomaat die allerlei lekkers levert als wij er geld ingooien, constateert hij.

4. Wonderen bestaan niet

Bestaan wonderen? Wonderen komen voor in alle religies. De wildste verhalen doen al duizenden jaren de ronde. Wonderen zijn al decennia lang een favoriet onderwerp om christenen te bashen. Jezus die loopt over het water? Right! Ik vind dat zelf ook best lastig. Het lijkt soms zoveel op de sprookjes waar je natuurlijk óók niet in gelooft.

Lees ook: God bewijzen? Waarom zou ik?

Het boeiende is dat de Bijbel – en nota bene Jezus zélf – ook kritisch is op wonderverhalen. Jezus was niet onder de indruk van mensen die in hem geloofden om de wonderen die ze zagen. Bovendien, waarschuwde Jezus, iedereen doet wonderen. Ook ‘valse messiassen’ zullen wonderen doen (Matteus 24:24). Kortom, Jezus stemt in met dit bezwaar tegen God. Wonderen zeggen niet zoveel over God.

“Jezus die loopt over het water? Right! Ik vind dat zelf ook best lastig. Het lijkt soms zoveel op de sprookjes waar je natuurlijk óók niet in gelooft”

Toch geloof ik in wonderen. Ik vind kritiek op wonderen een typisch voorbeeld van de tunnelvisie van ons wetenschappelijk wereldbeeld. Niet zozeer als christen, maar als mens kom ik daartegen in opstand. Om het met Hamlet te zeggen: “There are more things in heaven and earth than are dreamt of in your philosophy.”

Bij uitgeverij Vuurbaak verscheen eind mei het boekje ‘Altijd groter’, van theoloog Marinus de Jong. Het boekje is gebaseerd op een reeks blogs die De Jong schreef voor Visie (EO). Thema’s die langskomen zijn onder meer: Gods goedheid en almacht, gebedsverhoring, wonderen, het ontstaan van de kosmos, evolutie en goed en kwaad. Meer informatie

 

LEES MEER

mm
Marinus de Jong (1986) is theoloog. De roeping om predikant te worden voelde hij voor het eerst toen hij in 2004-2005 stage liep bij een predikant in Aix-en-Provence, in de Franse Pyreneeën. De Jong behaalde zijn bachelor en master in de Theologie aan de Theologische Universiteit (TU) Kampen. Als onderdeel van zijn studies zat hij als uitwisselingsstudent op de Wycliffe Hall University van Oxford (Engeland) en het Fuller Theological Seminary in Pasadena (Verenigigde Staten). Sinds 2014 is hij promovendus op de TU Kampen. Zijn promotieonderzoek richt zich op de visie van prof. dr. Klaas Schilder op de relatie tussen 'kerk en wereld'. De Jong gaat regelmatig voor in kerkdiensten. Ook is hij medeoprichter van en blogger voor Niets Nieuws.
Meer van Marinus de Jong
Aantal reacties: Oeps, nog geen reacties. Wees de eerste die reageert!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *