fbpx

Mijn favoriete argumenten tegen Gods bestaan

Home | Mijn favoriete argumenten tegen Gods bestaan

Bestaat (er een) God? Die vraag staat deze week centraal op De Grote Vragen. En wie kan daar beter over schrijven dan de man die onlangs een boekje uitbracht met 21 redenen om (niet) in God te geloven? We hebben het natuurlijk over Marinus de Jong, theoloog. Zijn boekje, ‘Altijd groter’, is gebaseerd op een reeks blogs die hij schreef voor Visie (EO). Wij vroegen hem om wat woorden te schrijven bij een aantal van zijn ‘favoriete’ argumenten tegen God. Hij koos er vier.

De overtuiging dat God niet bestaat, wint aan populariteit, zeker in ons land. Er zijn talloze redenen tegen het bestaan van God. Christenen hebben de neiging om deze overtuiging te weerspreken en te weerleggen. Vaak leidt dat – en heeft dat geleid – tot patstellingen en welles-nietes-discussies. Iemand die deze patstelling doorbreekt met een opmerkelijke stelling is de Tsjechische priester (…jawel) Tomas Halik. Deze onorthodoxe priester vindt het atheïsme niet alleen maar een vijand van het geloof, maar ook een overtuiging over God die ons inzicht in wie God is verrijkt. Vraagt het atheïsme niet juist aandacht voor de verborgen kant van God? Voor zijn ongrijpbaarheid en de onmogelijkheid om God te kennen? In het spoor van deze fascinerende gedachte van Halik benoem ik graag vier van mijn favoriete redenen tegen het bestaan van God.

1. God is een typisch gevalletje van projectie

De filosoof Ludwig Feuerbach zei het een eeuw geleden al: geloof is typisch projectie. Ieder maakt zijn eigen beeld van God. Al die beelden hangen samen met de angsten en verlangens van die mensen. Zijn we bang voor de dood? Dan laat God mensen opstaan. Zijn we bang om alleen te zijn? God is altijd bij je. Missen we onze geliefde? Dan heeft God een hemel waar we elkaar terugzien.

Feuerbach heeft natuurlijk gelijk dat wij van alles op God projecteren en dat wij ons eigen beeld van God maken. Toch zegt dat niet dat God niet bestaat. Het bevestigt vooral waar ook de Bijbel al tegen waarschuwt: “gij zult u geen gesneden beeld maken”. Gebod nummer twee van de tien geboden. Dat wil zeggen: God is altijd groter dan de beelden en projecties die wij van hem maken. Feuerbach zag scherp dat christenen dit gebod vaak niet gehoorzamen. En dat is natuurlijk ook waarom dit gebod zo prominent bovenaan de tien geboden prijkt. Het valt niet mee om God echt God te laten zijn.

Bidden

Is geloof in God niet gewoon projectie? En wat zegt onze diepe intuïtie, dat er een God moet bestaan, werkelijk over hem?

2. Menselijke intuïtie is geen bewijs voor God

Als je gelovigen vraagt waarom ze geloven, zullen ze vaak verwijzen naar een diepe intuïtie. Dat herken ik zelf ook: het lijkt wel alsof er in mij iets zit dat steeds naar God wijst. Maar bewijst dit dat God bestaat? Het probleem is dat die god die mensen aanvoelen, totaal verschillend kan uitpakken. Voor de één een liefhebbende Vader, voor de ander een soort oerkracht. Voor de één een strenge rechter, voor een ander je diepste zelf. Het is een terechte vraag of dat nou werkelijk iets zegt over het bestaan van een god.

Dit vind je misschien ook interessant: Zelfs als er geen God is…

Bij dit bezwaar tegen God moet ik denken aan een beroemde discussie tussen twee christelijke denkers. Aan de ene kant staat Friedrich Schleiermacher, die juist bij die intuïtie wilde beginnen in zijn denken over God. Het is onze taak als mensen om die intuïtie goed te richten, zei hij. Daar is Jezus dan de unieke gids voor. Tegenover hem staat Karl Barth. Barth vindt menselijke intuïtie een slechte raadgever. Inderdaad, zei Barth, dat leidt werkelijk tot van alles en nog wat. Wij hebben openbaring nodig, een stem van buiten. Voor Barth was dat de Bijbel. Zonder die Bijbel komen wij God zelf niet op het spoor, maar alleen een spiegel van onszelf (zie ook de vorige reden).

“Het probleem is dat die god die mensen aanvoelen, totaal verschillend kan uitpakken. Voor de één is hij dan een liefhebbende Vader, voor de ander een soort oerkracht”

3. Gebeden worden niet verhoord

Veel mensen ervaren dat God gebeden verhoort. Verhalen over wonderlijke gebeurtenissen na gebeden vind je in alle tijden over heel de wereld. Maar zegt het iets over God? De verhalen zijn moeilijk te controleren. Bovendien worden ze gericht tot zoveel verschillende goden, dat je je kunt afvragen wie er dan precies gebeden verhoort. Trouwens, hoeveel gebeden blijven er wel niet onverhoord? Is gebedsverhoring niet een kwestie van toeval?

Dit is een lastige vraag, vind ik ook zelf. Komen mijn gebeden wel voorbij het plafond? Luistert er iemand en doet hij er wat mee? Ik denk dat het goed is om dit bezwaar serieus te nemen, om zo een gezondere visie op bidden te krijgen. God is geen snoepautomaat die allerlei lekkers levert als wij er geld ingooien. God is gelukkig veel groter dan dat. Het is maar de vraag of verhoring wel het belangrijkste doel is van gebed. Maarten Luther zei dat het gebed er meer voor de mens is, dan voor God. Het is een opdracht. En God gaf die, omdat wij dat nodig hebben. Een beetje zoals mijn psycholoog die mij aanmoedigde om te bidden. Niet omdat hij geloofde dat God ze verhoort, maar omdat hij gelooft dat het goed voor mij is.

Snoepautomaat

Is gebedsverhoring geen toeval, vraagt Marinus de Jong zich af? God is in ieder geval geen snoepautomaat die allerlei lekkers levert als wij er geld ingooien, constateert hij.

4. Wonderen bestaan niet

Bestaan wonderen? Wonderen komen voor in alle religies. De wildste verhalen doen al duizenden jaren de ronde. Wonderen zijn al decennia lang een favoriet onderwerp om christenen te bashen. Jezus die loopt over het water? Right! Ik vind dat zelf ook best lastig. Het lijkt soms zoveel op de sprookjes waar je natuurlijk óók niet in gelooft.

Lees ook: God bewijzen? Waarom zou ik?

Het boeiende is dat de Bijbel – en nota bene Jezus zélf – ook kritisch is op wonderverhalen. Jezus was niet onder de indruk van mensen die in hem geloofden om de wonderen die ze zagen. Bovendien, waarschuwde Jezus, iedereen doet wonderen. Ook ‘valse messiassen’ zullen wonderen doen (Matteus 24:24). Kortom, Jezus stemt in met dit bezwaar tegen God. Wonderen zeggen niet zoveel over God.

“Jezus die loopt over het water? Right! Ik vind dat zelf ook best lastig. Het lijkt soms zoveel op de sprookjes waar je natuurlijk óók niet in gelooft”

Toch geloof ik in wonderen. Ik vind kritiek op wonderen een typisch voorbeeld van de tunnelvisie van ons wetenschappelijk wereldbeeld. Niet zozeer als christen, maar als mens kom ik daartegen in opstand. Om het met Hamlet te zeggen: “There are more things in heaven and earth than are dreamt of in your philosophy.”

Bij uitgeverij Vuurbaak verscheen eind mei het boekje ‘Altijd groter’, van theoloog Marinus de Jong. Het boekje is gebaseerd op een reeks blogs die De Jong schreef voor Visie (EO). Thema’s die langskomen zijn onder meer: Gods goedheid en almacht, gebedsverhoring, wonderen, het ontstaan van de kosmos, evolutie en goed en kwaad. Meer informatie

 

Marinus de Jong

Marinus de Jong (1986) is theoloog. De roeping om predikant te worden voelde hij voor het eerst toen hij in 2004-2005 stage liep bij een predikant in Aix-en-Provence, in de Franse Pyreneeën. De Jong behaalde zijn bachelor en master in de Theologie aan de Theologische Universiteit (TU) Kampen. Als onderdeel van zijn studies zat hij als uitwisselingsstudent op de Wycliffe Hall University van Oxford (Engeland) en het Fuller Theological Seminary in Pasadena (Verenigigde Staten). Sinds 2014 is hij promovendus op de TU Kampen. Zijn promotieonderzoek richt zich op de visie van prof. dr. Klaas Schilder op de relatie tussen 'kerk en wereld'. De Jong gaat regelmatig voor in kerkdiensten. Ook is hij medeoprichter van en blogger voor Niets Nieuws.

5 reacties

  1. Carlos op 5 februari 2019 om 06:13

    De positie van de atheïst wordt te vaak verkeerd uitgelegd. Een atheïst vindt het ten eerste prima dat mensen een geloof hebben. Geniet ervan. Maar het is vooral een privé aangelegenheid. Anderen horen hier geen last van te hebben. Net als sex (waar het geloof overigens een enorme obsessie mee heeft) hoort religie thuis binnen de muren van de eigen privé ruimte. Een ware atheïst beweert ook nooit dat God niet bestaat. Het standpunt is dat er nog nooit een god is aangetoond er is op geen enkele manier een bewijs voor en in het hele bestaan heeft hij geen noodzakelijke rol. U bent ook atheïst ten opzichte van zeer veel goden. Ik zou zeggen nog een te gaan.

    Op wetenschap gebaseerd atheïsme is altijd bereid de mening te veranderen, zodra er bewijs wordt geleverd. Het is waanzinnig om te doen alsof je alles weet op basis van een eeuwenoud verhaal geschreven door mensen die dachten dat de aarde plat was.

    Hoewel gelovigen graag de rol omdraaien en vinden dat de atheïst maar moet aantonen dat God niet bestaat is dit natuurlijk onzin. Wie claimt dat God bestaat is verantwoordelijk voor het leveren van het overtuigende bewijs. Persoonlijke ervaringen, hoe mooi ook, vormen geen bewijs. Elke religieuze ervaring is met magneten op te roepen in de hersenen van mensen of anderszins wetenschappelijk te verklaren.

    Het allerbelangrijkste argument tegen geloof en de bijbel is dat er nog nooit voor welk verschijnsel dan ook een valide verklaring met voorspellende kracht uit de bijbel is gekomen. Het is een prachtig geschreven sprookjesboek dat ondertussen door elke opgeleide theïst uitsluitend figuurlijk wordt genomen.

    Het is interessant om in te gaan op de 4 punten.

    1. Het feit alleen al dat de god van Abraham zoveel overeenkomsten vertoond met sadistische dictators is eigenlijk het beste bewijs dat God waarschijnlijker is geschapen naar het evenbeeld van de mens dan andersom. Het is een uiterst jaloers schepsel dat een enorm percentage van de tien geboden aan zichzelf besteedt. Hij beloond mensen met veelwijverij en aardse rijkdom en straft zeer gewelddadig. Niets hieraan is heilig of verheven. Het is gewoon menselijk.

    2. Menselijke intuïtie is gebaseerd op de persoonlijke ervaringen en persoonlijke kennis. Is jouw ervaring en kennis daarom vooral gebaseerd op God en de bijbel dan is het logisch dat ook jouw intuïtie zich op die manier vormt. Niets vreemds aan. Het vervelende hiervan is, dat soms erg intelligente mensen zich bezig houden met zaken die de wereld geen millimeter vooruit helpen, terwijl er grote problemen zijn te overkomen. Een gelovige heeft bij alles de god intuïtie. Alles wat (nog) niet verklaard kan worden is dan al gauw God. Dit is het einde van denken en vooruitgang. De pest, de platte aarde, de aarde als het centrum van het heelal, hekserij, het leven zelf, bewustzijn, het ontstaan van alles… Allemaal zaken waar het geloof een gods intuïtie en gezond verstand op los laat. Het blijkt allemaal anders te zijn. Ik mag hopen dat u niet echt gelooft dat het heelal in 6 dagen is geschapen.

    3. Het gebed is bedoeld als een moment van meditatie en daarbij een zeer gezonde eigen ervaring. Ik wil u de volgende vraag stellen. Als u een hartaanval krijgt heeft u dan liever dat ik een AED erbij pak en 112 bel of heeft u liever dat ik voor u ga bidden?

    4. Ik ben er hoe dan ook van overtuigd dat een god die wonderen nodig heeft om mensen te overtuigen niet heel veel macht heeft. Hij had er simpelweg voor kunnen kiezen om alle mensen gelovig te maken. Toch kiest hij ervoor om mij atheïst te maken. Waarom zijn er dan gelovigen die twijfelen aan deze wil van God?

    Wil een wonder als zodanig worden erkend dan kan het niet een wonder zijn zoals in de bijbel gedocumenteerd. Zeker in in een tijd dat gelovigen alles wat ze niet begrijpen een wonder gods noemen. Een wonder omschreven als een gebeurtenis die niet te verklaren is door de wetten van de natuur is slechts dan geloofwaardig, wanneer het met meer dan getuigenissen wordt aangetoond. Daarnaast moet het onverklaarbaar zijn met de kennis van vandaag en de kennis die in de komende jaren nog vergaard zal worden. Lijkt mij een enorme uitdaging.

    Mensen hebben recht op hun eigen wonderlijke verklaring. Maar een god die wonderen nodig heeft is een machteloos schepsel.

    Dan nog een overdenking. Gelovigen beweren dat God almachtig en alwetend is. Hij staat daarnaast voor vrije wil. Dan is een gedachten experiment interessant. Als God een gebeurtenis in de toekomst wil veranderen dan heeft hij natuurlijk de macht om dit te doen en de vrije wil om te bepalen of hij ingrijpt of niet. Als hij zijn vrije wil toepast dan is hij niet alwetend want hij wist wat er ging gebeuren maar het gebeurde niet. Dat betekent dat hij die gebeurtenis niet kan veranderen maar dan heeft hij geen vrije wil en is hij niet almachtig.

    Ook de populaire argumenten van de theïst dat God een onveroorzaakt wezen is is gekunsteld. Deze zelfde mensen claimen dat uit niets niets kan ontstaan. Alleen voor God wordt dan een uitzondering gemaakt. Hij is onveroorzaakt en zijn ontstaan behoeft als dusdanig geen verklaring. Ik moet hier hard om lachen.

    De waarschijnlijkheid dat God bestaat acht ik enorm klein en bewijsmateriaal ontbreekt.

    • Batsbak69 op 12 februari 2019 om 11:18

      Bedankt voor je presentatie

    • Cris op 3 maart 2019 om 19:39

      Q&A: Culture & Theology Lecture – I Don’t Have Enough Faith To Be An Atheist with Frank Turek

    • Lyn op 21 mei 2019 om 13:57

      Carlos, uw reactie typeert hoe het menselijk brein werkt na de val van God. Ik vind uw betoog erg kort door de bocht aangezien u argumenten gebruikt vanuit het menselijk verstand en voorkomen, wat totaal niet vergeleken kan worden met de God die alles heeft geschapen. Hierin schiet u hopeloos tekort, waarbij ik u alleen maar kan toewensen ooit iets van Gods liefde te ervaren.
      Ik kan uw gedachtegang betreft de hartstilstand niet goed volgen, ik zie hierin geen bewijs dat bidden alleen maar intuïtief wordt gebruikt. Wanneer u een hartstilstand krijg ís het uw plicht om de AED te pakken en 112 te bellen, wat God kan en wil zegenen tot middel van het redden van uw leven. Ik hoop dat u begrijpt dat in zo’n situatie beiden dingen van groot belang zijn. Met een biddend hart proberen het slachtoffer te redden is hierin de beste handeling. Ook al gelooft u misschien niet in Hem, Hij ziet u wel en wanneer de nood groot is, schroom niet om tot Hem te spreken, want Hij zal zéker horen. Hij hoort altijd, ook al bid u zonder woorden. Hopelijk kunt u dit vasthouden.

  2. D op 19 februari 2019 om 17:25

    Er is ook inderdaad geen concreet bewijs dat zijn bestaan aantoont. Evenmin is er concreet bewijs dat de oerknal heeft plaatsgevonden en waar die dan uit is ontstaan(ik zeg niet dat je daarin gelooft). Toch gelooft een groot deel van de mensheid in god, dan wel een god. Waarschijnlijk, omdat zij denken dat het heelal, de wereld en alles wat zich daarin afspeelt van een groter wezen afkomstig zou moeten zijn dan louter geluk (of toeval). Ik vind dit een logische gedachte, vind u niet? En zo nee, wat vind u er dan niet logisch aan?

    Wat bedoel je precies met dat God een weerspiegeling is van sadistische dictators? Met alle respect, maar een ongenuanceerde uitspraak als ‘een jaloers schepsel’ en ‘sadistische dictator’ daar kan ik weinig tegenspraak op leveren, omdat hij inhoudelijk tekort komt.

    Dat menselijke intuïtie gebaseerd is op de persoonlijke ervaringen en kennis, is ongetwijfeld waar en het klopt dat veel mensen zeggen dat onverklaarbare gebeurtenissen door god komt. Zo’n dergelijke uitspraak is wel heel kort door de bocht… Er is een heel groot percentage van christenen die geloven in de wetenschap en die weten dat in zekere zin alles verklaarbaar is of zou moeten zijn. Maar in welke zin doet dit afbreuk aan het bestaan van een god en het einde van ‘het denken en vooruitgang’. Er zijn zeker dingen die in de bijbel staan die onverklaarbaar zijn, maar zo is het ook met de wetenschap en dat doet geen afbreuk aan het bestaan van de wetenschap. Zo is het ook voor de christenen, er zijn dingen die zij (logischerwijs) niet begrijpen, maar dat hoeft geen afbreuk aan het geloof.

    U vraagt vervolgens of men liever een AED of een gebed raadpleegt bij het krijgen van een hartaanval, waarbij u min of meer al het antwoord impliceert. Uw opmerking is logisch en in de waarin u hem plaatst ook zeker waar, maar zeer kort door de bocht. Het bidden is bedoeld om in contact te komen met god om de intieme relatie met god te onderhouden. Alleen om die reden is bidden geen concurrerende factor ten opzichte van geneeskunde.

    Natuurlijk kunnen mensen bidden voor de hulphoevende, maar christenen (en u ook daarom plaatste u die opmerking ook) weten dat bidden geen magie is. Christenen geloven dat god doet wat goed is (al begrijpen zij dat niet altijd).

    Uw laatste punt wordt min of meer door u zelf beantwoord. God is een god van vrije wil en hij geeft derhalve de mensen de mogelijkheid te geloven wat zij willen.

    Dat door de vrij wil god niet meer alles zou weten is een interessant en veel besproken discussiepunt. Meningen lopen daarover uiteen en om die reden heb ik daar geen eenduidig antwoord op. Hierover valt veel te lezen op het internet.

Laat een reactie achter