fbpx

Geloof in God helemaal niet strijdig met wetenschap’

Home | Geloof in God helemaal niet strijdig met wetenschap’

Is God dood of leeft hij nog? Met een antwoord op die vraag als inzet, gaan atheïst René Gabriëls en theïst Emanuel Rutten vanavond, 19 juni, met elkaar in debat in Maastricht. Het belooft een boeiend debat te worden. Want, heeft de wetenschap niet al lang bewezen dat God niet kan bestaan? Nee hoor, zegt Rutten, die als wiskundige en filosoof verbonden is aan de Vrije Universiteit (VU). Hij is ervan overtuigd dat de wetenschap helemaal niet in strijd is met geloof in God.

Zijn rationele argumenten voor het bestaan van God noodzakelijk voor een intellectueel verantwoord geloof in God? Volgens mij niet. Dat wil ik direct opmerken, om misverstanden te voorkomen. Zo heeft bijvoorbeeld de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga overtuigend laten zien dat geloof in God een legitieme ‘basisovertuiging’ kan zijn. Dat wil zeggen, een overtuiging die ook zonder rationele argumenten intellectueel gerechtvaardigd kan zijn. Net zoals bijvoorbeeld ons geloof in het bestaan van de buitenwereld, of ons geloof in de betrouwbaarheid van ons rede-vermogen. En ons geloof in het bestaan van bepaalde algemeen menselijke morele waarden.

Godsgeloof als redelijke optie

Verder spreek ik nadrukkelijk over rationele argumenten en niet over Godsbewijzen. Bewijzen doen we namelijk in de wiskunde en niet in de filosofie. Wat rationele argumenten voor theïsme (dat is: het geloof in één of meer goden) vooral laten zien is, dat geloof in God rationeel gezien volkomen gelegitimeerd is. Ja, zelfs de meest redelijke positie betreft. En daar gaat het om. Het gaat niet om het leveren van sluitende bewijzen, maar om het inzichtelijk maken van de redelijkheid van geloof in God. Of, zoals Anselmus van Canterbury het zo treffend uitdrukt: fides quaerens intellectum. Geloof op zoek naar inzicht.

“Verder spreek ik nadrukkelijk over rationele argumenten en niet over Godsbewijzen. Bewijzen doen we namelijk in de wiskunde en niet in de filosofie”

Het is belangrijk om aan zulke argumenten meer bekendheid te geven. Zo kunnen namelijk allerlei oneigenlijke intellectuele blokkades voor het geloof in God worden weggenomen. Of wordt in elk geval bijgedragen aan het bevorderen van een intellectueel klimaat waarin Godsgeloof weer als redelijke optie wordt gezien en niet ondoordacht wordt weggezet als irrationeel en onzinnig. Dit is in onze tijd van groot belang, vooral in het sterk seculiere West-Europa.

Benieuwd naar Ruttens argumenten vóór het bestaan van God? Bekijk dan bovenstaande video, van een debat waaraan hij in 2016 deelnam.

Nieuwe argumenten voor geloof in God

Nu waren aan het begin van de vorige eeuw veel filosofen van mening, dat achttiende-eeuwse filosofen als David Hume en Immanuel Kant en – in zijn tijd – Bertrand Russell reeds definitief hadden afgerekend met alle rationele argumenten voor het bestaan van God. We leven tegenwoordig echter in een tijdperk waarin dit denkbeeld volstrekt achterhaald is. Vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw zijn de klassieke argumenten voor het bestaan van God namelijk sterk verbeterd. Ook is de kritiek van Hume, Kant en Russell afdoende weerlegd. Bovendien zijn er vele nieuwe argumenten voor het bestaan van God bijgekomen. Onder andere door het werk van Alvin Plantinga, Richard Swinburne, William Alston, Alexander Pruss, Robert Koons en Joshua Rasmussen.

Meer over het debat in Maastricht: Is God dood of leeft hij nog?

Genoemde ontwikkelingen zijn vooral het gevolg van de ineenstorting van het twintigste-eeuwse positivisme en postmodernisme en de daarmee gepaard gaande herleving van de metafysica. We zouden dan ook kunnen zeggen dat de filosofie inmiddels haar aloude projecten weer heeft hervat. Daarnaast hebben nieuwe ontwikkelingen in de formele logica een cruciale bijdrage geleverd aan de renaissance van rationele argumenten voor het bestaan van God. Ook spelen ontdekkingen in de moderne kosmologie een belangrijke rol. Bijvoorbeeld de Big Bang-theorie en de ontdekking van de opvallende fine-tuning van de natuurconstanten en begincondities van de kosmos.

“In tegenstelling tot wat velen tegenwoordig denken, is de wetenschap helemaal niet in strijd met geloof in God. Dat is een moderne mythe.”

Een moderne mythe

Kortom, de rationele case voor theïsme heeft er nog nooit zo goed voorgestaan als juist in onze tijd. De argumenten die ik vanavond zal presenteren betreffen dan ook slechts een kleine selectie uit een zeer omvangrijke, en nog altijd groeiende, verzameling van uitstekende rationele argumenten voor het bestaan van God.

En geen van deze argumenten staat op gespannen voet met de moderne wetenschap. Sterker nog, ze maken juist gebruik van de resultaten van modern wetenschappelijk onderzoek. In tegenstelling tot wat velen tegenwoordig denken, is de wetenschap namelijk helemaal niet in strijd met geloof in God. Integendeel. Het idee dat theïsme en wetenschap met elkaar in conflict zijn is een moderne mythe.

Dr. ir. Emanuel Rutten (1973) is filosoof. Hij is als onderzoeker en docent verbonden aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de VU Amsterdam. Zijn onderzoeks- en onderwijsterrein omvat de relatie tussen geloof en wetenschap, het evalueren van de rationaliteit van seculiere en religieuze wereldbeelden, kennisleer en speculatief realisme, logica en retorica, en esthetiek. Rutten kreeg enkele jaren geleden internationale bekendheid, toen hij een nieuw argument voor het bestaan van God presenteerde: het ‘modaal-epistemische Godsargument’ (lees meer). In 2015 schreef hij, samen met filosoof Jeroen de Ridder, het boek ‘En dus bestaat God’.  Het is een overzicht van de beste argumenten voor het bestaan van God.

Redactie

De redactie van De Grote Vragen bestaat uit mensen met hart voor jongeren en hun grote (levens)vragen. De Grote Vragen is een initiatief van ForumC, centrum voor vraagstukken op het snijvlak van wetenschap, samenleving en geloof.

Laat een reactie achter