fbpx

God bewijzen? Waarom zou ik?

Home | God bewijzen? Waarom zou ik?

Kun je het bestaan van God bewijzen? Over die vraag kun je allerlei bomen opzetten. Filosoof Jeroen de Ridder kiest ervoor om dat niet te doen. Hij vindt namelijk dat je het bestaan van God niet hóéft bewijzen. Want, zegt hij, je hoeft toch niet voor al je opvattingen en overtuigingen bewijs aan te dragen? Mensen geloven immers allerlei dingen zonder dat daarvoor bewijs is? Waarom moet dat bewijs er dan ineens wél zijn ten aanzien van het bestaan van God?

Sommige uitspraken zijn veelzeggend. Niet zozeer om hun directe inhoud, maar meer om wat daarin doorschemert. Als een kind dat uitvoerig begint uit te leggen waarom die ruzie écht niet zijn schuld was, voel je wel aan dat dat niet helemaal klopt. Of neem iemand die verbaasd opmerkt dat de mevrouw achter de balie – met een hoofddoek – accentloos Nederlands spreekt. Die is misschien nog steeds niet helemaal gewend aan het feit dat veel Nederlandse moslima’s hier geboren en getogen zijn. Soms moet je dus een beetje tussen de woorden door luisteren om dingen echt te begrijpen.

Waarom God bewijzen?

Kun je bewijzen dat God bestaat? Waarom zou iemand dit vragen? Er kunnen voor die vraag natuurlijk allerlei redenen zijn. Soms zal het oprechte nieuwsgierigheid zijn. Wie onbekend is met geloof in God, zal willen weten of er misschien goede argumenten zijn voor Gods bestaan. Wie denkt dat er wel ‘iets’ moet bestaan, kan zich afvragen of er meer valt te zeggen over dat iets. Zou het de persoonlijke God kunnen zijn, waar het jodendom, christendom en de islam het over hebben? Iemand die is grootgebracht met geloof in een persoonlijke God, zal zich vroeger of later afvragen of dat geloof nu ook met argumenten te onderbouwen valt. In zulke gevallen bevat dit artikel van filosoof Dirk van Schepen veel goede adviezen. Wie er echt in wil duiken, kan ik twee boeken aanbevelen. Allereerst ‘En dus bestaat God: de beste argumenten’, dat ik schreef met Emanuel Rutten. En ten tweede ‘God bewijzen’ van theoloog Stefan Paas en filosoof en theoloog Rik Peels.

Wat vind jij? Moeten gelovigen het bestaan van God bewijzen? Reageer hier!

Geloven op gezag

In veel gevallen zit er iets anders achter de vraag of je Gods bestaan kunt bewijzen. Dat is tenminste mijn ervaring. Dan is de vraag of je Gods bestaan kunt bewijzen een openingszet in een aanval op geloof in God. De gedachte is dan dat je niet moet geloven in dingen waarvan je het bestaan niet kunt bewijzen. Omdat bewijzen – zeker keiharde – voor Gods bestaan dun gezaaid zijn, zo gaat het verder, is geloof in God onredelijk, achterhaald en intellectueel onacceptabel. Ik denk dat zo’n gedachtegang uiteindelijk een dubbele moraal verraadt. Maar er zijn een paar stappen nodig om dat te zien.

Lee Strobel, atheïst, is een gevierd journalist. Als zijn vrouw Leslie tot geloof komt, gaat de altijd kritische Lee op zoek naar de waarheid achter het christendom. De film ‘The Case for Christ’ vertelt dit waargebeurde verhaal. Bekijk hierboven de trailer.

Als je er even bij stilstaat, realiseer je je al snel dat je enorm veel dingen gelooft zonder dat je er (keihard) bewijs voor hebt. Dat er in Nederland ruim 17 miljoen mensen wonen, kun je zelf niet bewijzen. Dat Julius Caesar de Rubicon overstak, al helemaal niet. Dat soort dingen hoor je van anderen. Je gelooft ze zolang je geen duidelijke redenen tegenkomt om eraan te gaan twijfelen. Waarom zouden er voor geloof in Gods bestaan andere eisen gelden?

Geloven zonder bewijs

Misschien is deze vergelijking niet helemaal eerlijk. De weetjes die ik net noemde geloof je inderdaad op gezag van anderen. Maar je weet ook dat er personen of instanties zijn die het benodigde bewijs wel degelijk kunnen leveren: het Centraal Bureau voor de Statistiek en geschiedwetenschappers. Dat heb je met Gods bestaan niet. Er zijn wel mensen die proberen Gods bestaan te beargumenteren, maar dat is allemaal controversieel. En er bestaan ook veel tegenargumenten.

Volg jij ons al op Facebook? Niet? Ga direct naar onze Facebook-pagina!

Maar er zijn ook genoeg dingen die we geloven zonder dat wijzelf of iemand anders daar bewijs voor kan leveren. Dat onze zintuigen gemiddeld genomen betrouwbaar zijn. Dat de zon morgen weer opgaat. Dat er een wereld buiten onze geest bestaat. Dat andere mensen geen zombies zijn, maar ook bewustzijn hebben. Allemaal zaken waar jij en ik geen moment serieus aan twijfelen, maar waarvoor toch geen bewijzen bestaan. Wel goede redenen en aanwijzingen, maar geen echte harde bewijzen. (Mocht je denken van wel, vraag je dan eens af of je bijvoorbeeld kunt bewijzen – echt bewijzen – dat je niet in een grote computersimulatie leeft.) Dus wederom de vraag: waarom zouden er voor geloven in Gods bestaan andere eisen gelden?

“Er zijn genoeg dingen die we geloven zonder dat wijzelf of iemand anders daar bewijs voor kan leveren”

Een dubbele moraal

Maar, denk je misschien… dat is toch duidelijk? Over die zaken zijn mensen het unaniem eens en er is geen serieuze twijfel over – een enkele wereldvreemde filosoof daargelaten. Met Gods bestaan zit dat toch anders. Daar is al eeuwenlang discussie over en veel intelligente en goed geïnformeerde mensen geloven er niet in. Dat verschil zie ik ook. Maar ik zou dan graag meer willen horen over waarom dat nu maakt dat we voor Gods bestaan bewijzen nodig zouden hebben. Is er een regel voor intellectueel verantwoordelijk gedrag die zegt dat je wel zonder bewijs mag geloven in dingen waar geen discussie over is, maar niet zonder bewijs in dingen waar wel discussie over is? Of een die zegt dat je alleen in controversiële zaken mag geloven als je daar hard bewijs voor hebt?

We geloven allerlei dingen die we niet hoeven bewijzen. Waarom gelden er voor geloven in God dan andere eisen, vraagt filosoof Jeroen de Ridder zich af.

Ik denk het niet. En mensen die suggereren van wel, bijvoorbeeld doordat ze aandringen op bewijzen voor Gods bestaan, verdenk ik van een dubbele moraal. Denk maar eens na over je politieke en morele standpunten. Misschien ben je fel tegen meer marktwerking in de zorg – of juist ervoor. Misschien denk je dat het de hoogste tijd is dat in de wet wordt vastgelegd dat een voltooid leven een geldige grond voor euthanasie is. Of misschien vind je juist dat de huidige wetgeving al veel te ver gaat. Vaak zijn we zelfs sterk overtuigd van onze politieke en morele standpunten. Dat is niet slechts een kwestie van smaak. We geloven écht dat het een feit is dat marktwerking tot betere zorg zal leiden, of dat mensen recht hebben op een zelfgekozen levenseinde.

Extra strenge eisen

Het feit dat veel van onze medeburgers – ook intelligente en goed geïnformeerde – er anders over denken, verandert daar weinig aan. Toch hoor ik nooit iemand vragen of je kunt bewijzen dat marktwerking beter is, of dat voltooid leven een geldige grond voor euthanasie is. Daar spreekt die dubbele moraal uit. Sommige mensen willen aan geloof in Gods bestaan blijkbaar extra strenge eisen stellen, die ze niet consequent toepassen op hun eigen politieke, morele of filosofische opvattingen. Dat lijkt mij niet eerlijk. Wie vindt dat mensen recht hebben op hun eigen politieke en morele standpunten, moet anderen niet afrekenen op het feit dat ze Gods bestaan niet kunnen bewijzen.

Wat vind jij? Vind je de vraag naar bewijs voor Gods bestaan een vraag die terecht gesteld mag worden? En zo ja, waarom? Reageer hieronder!

Jeroen de Ridder

Dr. ir. Jeroen de Ridder (1978) is universitair hoofddocent filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en één van de oprichters en medewerkers van het Abraham Kuyper Centrum voor wetenschap en grote vragen aan diezelfde universiteit. Hij houdt zich bezig met vragen over de rol die kennis en wetenschap in de maatschappij hebben en horen te hebben. Hij is cum laude afgestudeerd in zowel Filosofie (VU Amsterdam) als Technische Bestuurskunde (Delft). In 2007 promoveerde hij in Delft op een techniek-filosofisch proefschrift.

13 reacties

  1. André Dijkshoorn op 1 april 2018 om 09:45

    Het is terecht dat er extra strenge eisen wordt gesteld aan het bewijzen dat God, Godin of Goden bestaat. Er zijn namelijk heel wat God(in)(en)sgelovers die stellen dat het geloof of niet geloof in hun God gevolgen heeft voor het leven hier op aarde, denk aan het onthoofden in Saoedi-Arabië van mensen als je beeld van God veranderd of niet meer in een God gelooft. In Europa zijn nogal wat “ketters” in het verleden op een minder prettige manier aan hun einde gekomen.

    Ook zijn er Godsgelovers die geloven dat de inhoud van dat geloof gevolgen heeft voor een verondersteld leven na dit leven. Een “fout” geloof heeft als resultaat een eeuwige martelkamer in een volgend leven (niet zo leuk) en een “juist” geloof tot een eeuwig leuk leven in de “hemel”. Zo’n geloof is dus extra streng naar mensen en vraagt dus om een extra strenge benadering en verantwoording.

    Aangezien de “marktwerking” gevolgen heeft op een hogere beloning van een bankdirecteur zorgt dat gevolg ervoor dat die veronderstelde marktwerking ter discussie komt te staan en strenger wordt beoordeeld.

    • Julien op 10 juli 2019 om 12:01

      Amen! 🙂
      Dat de zon morgen weer op gaat is inderdaad geen bewijs voor, maar statistisch gezien is de kans erg klein dat dit niet het geval is en heb ik geen enkele andere reden aan te nemen dat dit niet het geval is, dus neem ik aan dat dit wel het geval is. Tot nu toe is bewezen dat dit het geval is. Dat heeft dus niets met geloven te maken, dat heeft te maken met logisch nadenken en aannames doen op basis van feiten.
      Dat niet te bewijzen is dat we niet in een grote computersimulatie leven is wellicht waar, maar er is ook geen enkele reden om aan te nemen dat überhaupt het geval is. Ik geloof dat ook niet, niemand in mijn omgeving gelooft dat dit zo is en ik ken niemand die er naar handelt dat dit wel het geval is. Dus is er voor mij geen enkele reden om op zoek te gaan naar bewijs dat dit niet het geval is. Zo kan ik ook niet bewijzen dat ik niet elke nacht ontvoert word door maanmannetjes, maar er is ook geen enkele reden om aan te nemen dat dit wél het geval is. Dat je niet kunt bewijzen dat iets niet zo is, is natuurlijk geen bewijs dat iets wél zo is of om dat wél te geloven.
      Er is geen enkele reden om aan te nemen dat God bestaat, dus geen enkele reden om dat te geloven en dus al helemaal geen reden om hier naar te handelen. Net als veel gelovigen denken over homofilie denk ik over geloven: Geloven mag, maar je moet er niet naar handelen.

      Maar als jij geloofd dat God bestaat en je daarom je eigen leven heel goed leeft voor jezelf en andere mensen lekker met rust laat, vind ik het helemaal prima

  2. Hessel Evers op 3 april 2018 om 10:30

    Als vader en als jeugdouderling werd ik sterk bepaald bij deze vraag. Jullie beantwoording geeft veel aanzetten om er als (intellectuele) jongere verder mee aan de slag te gaan. Hartelijk dank voor zoveel “argumenten”.

  3. Andries op 14 april 2018 om 11:37

    Als je God zou kunnen bewijzen, dan zou Hij God nooit kunnen zijn. Want de wereld der bewijzen is de objectieve, begrensde wereld die zich afspeelt binnen de dimensies van tijd en ruimte. Als God zich enkel daarbinnen zou ophouden, dan zou daarbuiten of daar voorbij geen God zijn en dat is sowieso een heel onbevredigend beeld of begrip van God.
    Op de mystieke manier is God echter het ultieme Subject, voorbij iedere objectieve projectie onderhevig aan ruimte en tijd. De enige manier om Hem te vinden is via het eigen subject, het individuele zelf-bewustzijn, dus niet via de wereld van bewijzen of zoeken in de objectieve wereld, maar juist de “andere kant” op.
    Met argumenten kun je dus nooit raken aan het wezen van God, want argumenten zijn veel te beperkt om het ultieme Subject mee te kunnen te vatten. Het is juist zaak het eigen zelf-bewustzijn te laten vatten door (het in te ruilen voor) het ultieme Subject en er 1 mee te worden. Bij die ervaring past een Weten dat niet in woorden of argumenten te vatten is, daarbij deed zelfs de Boeddha er het zwijgen toe.

    • Henkie op 10 augustus 2018 om 00:01

      Jij bent nog lekker geïndoctrineerd zo te zien. Dat is gewoon een mooier antwoord voor het zogenaamde ‘wij mensen kunnen het gewoon niet begrijpen’. Dat is natuurlijk een heel zwak argument.

  4. henk Lammertink op 1 augustus 2018 om 19:54

    Kijk en verdiep je heel diep in de natuur ,hoe alles in elkaar steekt en op elkaar is afgestemd en werkt!!

    Je denkt dan op een gegeven moment zover en diep na over de dingen dat het jouw verstand te boven gaat , je snapt er niets meer van! En dan MOET je toegeven dat hier een grote kracht achter zit ! En die noemen wij ( althans ik ) GOD !!De Schepper van ALLES !!

    Want uit niets kan niet iets ontstaan ! En wanneer je God zou kunnen bewijzen , dan zou je boven Hem staan. Dan is hij dus geen God meer ! Dus dat laatste is eigenlijk onmogelijk , je kunt Hem niet bewijzen en dat hoeft ook niet .
    Dagelijks zie ik Hem in de natuur in alles om mij heen .

    • Piet van Dijk op 25 juli 2019 om 11:03

      Maar wie schiep dan al die dodelijke planten, insecten, virussen en bacteriën? Wie schiep de vlieg die zich voedt met mensenogen? Wie schiep de malariamug, dodelijke slangen en wespen, en de eindeloze reeks ziekten die een mens kan oplopen door bacteriën en virussen? Bovendien, de natuur overleeft alleen door doodgaan. Van de vogels die in het voorjaar worden uitgebroed overleeft 7 procent. Anders krijgen we een vogelplaag.
      De natuur is mooi maar ook wreed.

  5. Odin op 11 augustus 2018 om 22:01

    God, alla en jahweh,wodan , donar, Artemis, Zeus , de grote manitou , ze bestaan niet .
    Maar blijf vooral geloven , want als je dat niet meer doet moet je het zelf doen en is er geen hiernamaals meer.
    Sinterklaas bestaat wel,hij rijdt met een wit paard over de daken. Zwarte Piet bestaat ook ,hij heeft een Roe en een zak

  6. Valere De Brabandere op 15 februari 2019 om 10:25

    De logica is het enige absolute zijn zelf. En die geldt als een absolute wil, die dan ook geschiedt en instaat voor alle energie en aldus voor alle materie en alle zijnden..

    • Valere De Brabandere op 4 maart 2019 om 08:52

      – Logica als absolute wil, die geschiedt en de energie wordt van en voor alle zijn en zijnden. …Een andere Logos en andere God…

      • Valere De Brabandere op 7 maart 2019 om 08:37

        – Eindbesluit filosofie en ook van de wetenschap moet en kan zijn. : “ er is meer..; en dat “meer” ligt in de sfeer van het “transcendente en absolute zijn “ …Een andere Logos en God, die niet zus of zo, eindig of oneindig moet of zal zijn ; maar een god, die het “absolute zijn “ zelf is. Valere De Brabandere.

  7. Kas op 2 april 2019 om 21:13

    Het universum zou een brein zijn wat kan denken net als onze hersenen.In dat geval zouden heilige boeken letterlijk niet waar zijn en zou de maagd Maria de zon zijn en Jezus gaan man aan het kruis maar de aarde die vastzit in de dampkring.
    https://youtu.be/qHUP5467V88

  8. Bert Mulder op 21 augustus 2019 om 15:46

    Gregorius 0D werd laat wakker die maandagochtend. Het was al tegen tienen toen hij zich realiseerde dat de dag al in volle gang was zonder zijn bemoeienis. Eerst maar eens koffie zetten dacht oD, dan zien we daarna wel weer verder. Zo gezegd zo gedaan. Na twee koppen en de ochtendkrant liep het al tegen elven en werd het tijd om aan het werk te gaan. Gregorius was beeldend kunstenaar maar de verkoop van zijn werken liep stroef en hij had vaak moeite de eindjes aan elkaar te knopen. Die maandag besloot hij het over een ander boeg te gooien en iets volkomen nieuws te proberen. Zijn inspiratie kwam van een fenomeen uit de jaren zeventig waarin het Nederlands voetbalelftal grote successen oogste met het zogenaamde totaalvoetbal. Dat was het, had Gregorius bedacht, totaalschepping, totaalbeelding, totaal kunst en hij ging aan het werk. Tja, dat was toch lastiger dan hij aanvankelijk had voorzien. Totaal was wel heel veel omvattend en de eerste vraag was welke basismaterialen te gebruiken. Verf leek hem wel erg beperkend voor totale kunst. Klei? Hout? Was? Metaal? Geen van de alternatieven leek te beantwoorden aan het beeld van totaliteit wat Gregorius voor ogen stond. Dagenlang zat hij in z’n stoel voor het raam en staarde hij met lege ogen naar buiten. Niets kwam bij hem op, niets bruikbaars.
    Verder en verder werd 0D op zichzelf teruggeworpen en hij leek na weken peinzen volkomen ontredderd en hopeloos.
    Zijn uitzichtloosheid was zo volkomen dat hij zich vragen begon te stellen omtrent zichzelf en het doel van zijn bestaan maar de antwoorden leverden niets op.
    Hij viel in slaap en droomde.

    Hij bevond zich in een eindeloze ruimte en niets anders dan hijzelf was daar. Waar hij ook keek, hij zag niets meer dan de eindeloze leegte met zichzelf daarin als middelpunt. In deze ruimte had hij geen naam of hij wist het zich in ieder geval niet te herinneren. De ruimte was zo totaal en zo onbevattelijk groot en eindeloos dat Gregorius 0D het gevoel kreeg dat hij de ruimte het beste met zichzelf zou kunnen opvullen. Er was per slot van rekening niets anders dan hij in deze oneindigheid. Op het moment dat hij deze overweging had begon zijn lichaam zich langzaam uit te dijen en begon het de eindeloze ruimte in te nemen. 0D vermenigvuldigde zich in de ruimte en naarmate hij groter werd nam zijn zelfbewustzijn op dezelfde wijze toe. Zijn lichamelijkheid leek niet langer relevant en werd stap voor stap ingenomen door zijn zelfbewustzijn. Gregorius werd zo bevangen door deze droom dat hij wenst nooit wakker te zullen worden. Dit was beter dan alles wat hij tot nu toe had beleefd tijdens zijn gewone waakbewustzijn. Ja dit was de ultieme droom. 0D droomde dat hij G0D was! Waarom zou hij ooit willen ontwaken uit deze ultieme ervaring?
    Hij realiseerde zich nu tijdens de droom dat hijzelf het basismateriaal was voor de alomvattende totaalkunst en dat hij zelf elke gewenst vorm kon aannemen door het alleen maar te denken.
    Sapperdekratskrotteradeel!!

    Na deze gedroomde realisatie besloot Gregorius nooit meer wakker te worden en te verblijven in de droom waarin hij per toeval verzeild was geraakt. Nu werd het tijd om in deze droom gebruik te maken van de onbeperkte mogelijkheden die zijn eigen substantie hem bood. Hij zelf was nu het basismateriaal waarnaar hij zo lang opzoek was geweest en hij begon.

    De eerste dag.

Laat een reactie achter





Ontvang wekelijks een portie denkvoer in je mailbox.

Zo blijf je op de hoogte van nieuwe artikelen, video's, podcasts en cursussen.