fbpx

Nationaal Religiedebat: Ben je gek als je gelooft?

Home | Nationaal Religiedebat: Ben je gek als je gelooft?

Ben je gek als je gelooft? Dat is het thema van het Nationaal Religiedebat van 30 oktober 2018 in debatcentrum De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Het debat zal gaan over de relatie tussen religie en het brein. Over religieuze ervaringen, maar ook over de maatschappelijke waarde en impact van religie. Sprekers zijn de breinwetenschappers André Aleman (Rijksuniversiteit Groningen) en Michiel van Elk (Universiteit van Amsterdam).

Vooral Michiel van Elk is een opvallende naam. In 2016 voerde hij op het Lowlands-festival een spraakmakend experiment uit. Allerlei proefpersonen kregen een zogeheten ‘godhelm’ op hun hoofd, die religieuze ervaringen zou opwekken. En dat deed de helm ook daadwerkelijk! Alleen… de helm was nep! Mede naar aanleiding van dit experiment schreef Van elk het boek ‘Extase – over de godhelm en andere religieuze experimenten’. Daarin laat hij zien hoe religieuze ervaringen werken en hoe gelovigen ‘gevoeliger’ zijn voor diverse ervaringen.

Lees ook: Ben je gek als je gelooft?

Breinwetenschapper Michiel van Elk voerde op Lowlands een experiment uit met een ‘godhelm’. Deze zou religieuze ervaringen opwekken, maar was nep.

Socialer dan niet-gelovigen

Maar wat zeggen experimenten als die met de ‘godhelm’ nu precies? Dat religieuze ervaringen – en daarmee geloof – niet echt zijn, maar inbeelding? En maakt dat gelovigen dommer dan niet-gelovigen? Of juist verstandiger? Immers, uit onderzoek blijkt ook dat gelovigen vaak socialer zijn dan niet-gelovigen. Dus als gelovigen gek zijn, zijn ze dan goed gek? En wat te denken van de onderzoeken waaruit blijkt dat gelovigen over het algemeen minder vatbaar zijn voor depressies en negatieve gevoelens? Vragen als deze komen langs tijdens het Nationaal Religiedebat.

“Immers, uit onderzoek blijkt ook dat gelovigen vaak socialer zijn dan niet-gelovigen. Dus als gelovigen gek zijn, zijn ze dan goed gek?”

Nog een leestip: Kun je bewijzen dat God bestaat?

Welke conclusies kun je verbinden aan een experiment als die met de ‘godhelm’? Dat religieuze ervaringen niet echt zijn, maar inbeelding?

Van Elk zelf wil niet te snel conclusies trekken. Zo zei hij in 2012 in het Reformatorisch Dagblad (RD): “De werkelijkheid is genuanceerder dan mannen als Swaab en Lamme suggereren. Daar komt bij dat ik een fascinatie voor geloven houd. Ik kom graag in kerken en raak ontroerd door religieuze muziek.” Ook verdiept Van Elk zich graag in de argumenten van iemand als Alvin Plantinga, meldt het RD. Hij noemt Plantinga “een intellectuele grootheid voor wie geloof en wetenschap geen tegenstelling vormen”. En iemand die “de vloer aanveegt met de bekende atheïsten Daniel Dennett en Richard Dawkins en hun opvatting dat religie louter een product is van menselijke verbeelding”.

Nationaal Religiedebat

Het Nationaal Religiedebat wordt georganiseerd door ForumC, samen met debatcentrum De Nieuwe Liefde , dagblad Trouw en het tijdschrift Religie & Samenleving. Doel van het debat is om mensen met verschillende levensbeschouwingen dichter bij elkaar te brengen aan de hand van deze spannende vraag. Meer informatie over het debat vind je hier.

Redactie

De redactie van De Grote Vragen bestaat uit mensen met hart voor jongeren en hun grote (levens)vragen. De Grote Vragen is een initiatief van ForumC, centrum voor vraagstukken op het snijvlak van wetenschap, samenleving en geloof.

2 reacties

  1. Gustaaf Rutgers op 29 oktober 2018 om 17:57

    Geachte medemens: Wetenschap, wijsheid en geloof blijken mij hindernissen gelijk onwetendheid, domheid en ongeloof sinds ik mijn mystieke moment met God heb beleefd. Overtuigingen op het vlak van geloof, filosofie en wetenschap zijn pro en contra overdraagbaar. Mystiek weten is niet overdraagbaar. Mystiek weten is gezekerd.

  2. Prem Doeven op 1 november 2018 om 15:07

    Mystiek weten, als wetenschap gelieerd aan het brein, is een vorm van gelovigheid. Mystieke wijsheid, ervaring, beleving ontstaat in geval wij onze innerlijke dimensie van zijn, van bewustzijn, van verbondenheid met het bestaan hebben gevonden, ontdekt. Het is een hoger bewustzijn dan dat van het brein, dat bij de verlichte mystici uitgroeide tot kosmisch bewustzijn. We zijn als mens toch gewoon één met alles, zoals onze bio-energetische verbondenheid met de natuur en uiteraard die van de natuur met het bestaan.’
    Geloven is je hechten aan de in de opvoeding geconditioneerde geloofsideeën en -verwachtingen, vastgelegd in het brein of je overgeven aan een geloof in de hoop op zekerheid en veiligheid en vertrouwdheid t.a.v. een god en een paradijs.
    Religie is de spirituele weg naar het innerlijk mens-zijn, naar het hogere bewustzijn en naar het goddelijke, maar dat is de aanwezigheid van de hogere essentie in alles wat leeft om ons heen.
    Die ontdekking wordt een staat van zijn van mondiale medemenselijkheid, liefde en compassie, wat de wereld kan veranderen in een prachtig geheel, een mondiale harmonische eenheid zoals de natuur.
    Het is de staat van goddelijkheid in de mens die we moeten ontdekken. Jezus zei al dat het zich in de mens bevind. Trouwens, Boeddha en Lao Tse zeiden dat ook.
    Het wordt tijd dat de wetenschap, zoals wetenschappers van het Nationaal Religiedebat, dit gaan ontdekken, uiteraard allereerst in zichzelf, anders blijven zij en wij in het brein hangen.

Laat een reactie achter