Die vrede op aarde, gaat dat er nog van komen?

Start | Samenleving | Die vrede op aarde, gaat dat er nog van komen?

Wij waren bij de Grote Vragen helemaal in de stemming. In onze foute kersttruien lazen we de inzendingen voor de schrijfwedstrijd ”Hoe zou ik de wereld redden?”. Al lezend bekroop ons wel een grote vraag: is de wereld nog te redden? Wat moeten we met het kerstverhaal over redding van de wereld en vrede op aarde met zoveel lijden, onrecht en (ecologische) verwoesting om ons heen? De jonge theoloog Janine Hoogendoorn gaf ons haar kerstgedachten mee, voor het nieuwe jaar:

Tripje hemel

‘Waarom gaan mensen naar de hemel als ze doodgaan? Het is toch fijn hier? Kunnen we niet gewoon op aarde blijven?’ We hebben een tieneravond over lijden in de wereld. Samen bespreken we belangrijke levensthema’s en stellen we alle mogelijke vragen. Vandaag ligt dit voorstel op tafel: Kunnen we de hemel niet gewoon afschaffen? Wat heerlijk als je zo in het leven staat! Als je hier zo gelukkig bent dat dit de hemel op aarde is; dat de hemel geen plek is waar je op moet wachten, maar waar je nu al naar toe kunt trippen.

Toch blijft dit voorstel lastig. Want het leven op aarde is niet altijd hemels. Hongersnood in Jemen, burgeroorlog in Syrië en verhalen van duizenden vluchtelingen. En ook nu, wanneer deze tiener is uitgesproken, blijft het ongewoon stil. Ik kan me voorstellen dat de rest denkt aan hun eigen eenzaamheid, aan vrienden en familie die ze zijn verloren of aan een ouder die niet meer beter wordt. Voor veel mensen is het leven absoluut niet hemels. Op de spaarzame momenten dat ik me durf te laten raken door het verdriet van mezelf en anderen, komt de vraag op: Hoe gaat deze wereld ooit nog gered worden?

Over hoe de wereld gered moet worden hebben we allemaal eigen ideeën. Sommige mensen wonen in een klimaatneutraal Tiny House en gaan op werkvakantie naar een derdewereldland. Anderen ontspullen en roepen ‘thank you!’ naar hun nutteloze onderwater GoPro, ‘cause it doesn’t spark joy’. Een derde bezoekt eenzame ouderen en koopt alleen fairtradekoffie, -bananen en -chocola. Toch bekruipt mij soms het gevoel: Is het niet dweilen met de kraan open? Is het niet allemaal ‘too little too late’? De kloof tussen hoe de wereld is en hoe deze zou moeten zijn is zo groot dat alle goede intenties en plannen erin lijken te verdwijnen.

Lees ook: Klimaatverandering reden tot doempreken?

Wereldredders

Als we op zoek zijn naar redding moet er misschien grover geschut worden ingezet. The Avengers, Justice League en andere superhelden maken in films het onmogelijke waar. De 21e eeuw biedt eigentijdse helden: filantropen als Bill Gates, milieuactivisten als Greta Thunberg, vooraanstaande wetenschappers en Nobelprijswinnaars. Als ik als theoloog nadenk over wereldverbeteraars kan ik niet om Jezus heen. Als Zoon van God is Hij letterlijk een stukje hemel op aarde. Binnen de christelijke traditie draagt deze Jezus zelfs de nickname ’Salvator Mundi’ oftewel ‘redder van de wereld’.

Dat is nogal een pretentieuze uitspraak. Bij een dergelijke titel denk je toch al snel aan een krachtig staatsman, multimiljonair of een tweet van Trump, terwijl Jezus een totaal ander figuur is.

In deze periode heb je ongetwijfeld een kerststal voorbij zien komen. Het kerstverhaal laat iets zien van het karakter van Jezus. Want deze redder van de wereld wordt niet geboren in een groot paleis, maar in een stal. Zijn moeder is geen celebrity, maar een ongehuwd meisje. Deze baby wordt vluchteling en leeft zijn leven in een bezet land. De zogenaamde redder van de wereld wordt misschien nog het best weergegeven in het onderstaande schilderij van Giorgione. Een klein, naakt baby’tje op de grond. Je zou er zo voorbijlopen.

Lees ook: Heeft de mens een ziel?

Giorgione – De aanbidding van de herders

Nieuwe wereld

De lijn van het kerstverhaal wordt voortgezet in het leven van Jezus. Als wereldverbeteraar zoekt Hij niet het grote publiek of de meest invloedrijke, machtige of rijke personen. Hij ontmoet mensen die kwetsbaar, arm en ziek zijn en omringt zich met het uitschot van de maatschappij. Hij accepteert, staat naast mensen en heeft verdriet wanneer zij verdriet hebben. Hij kondigt het begin aan van de zogenaamde ‘nieuwe wereld’, een wereld met volstrekt andere normen dan de wereld waarin wij leven.

Wiskundig klopt er namelijk weinig van die ‘nieuwe wereld’. De verhalen van de Bijbel vertellen over wonderen zoals het wonder van de twee vissen en vijf broodjes waarmee Jezus duizenden mensen kan voeden. Jezus wijst op een mosterdzaadje, voor hem het kleinste zaadje ter wereld, wat uitgroeit tot een grote boom. Hij gooit alles om. Hij levert kritiek op vooraanstaande religieuzen en plaatst het uitschot op een voetstuk. Hij zegt dan ook: ‘De laatsten zullen de eersten zijn’. Weinig is veel in de handen van Jezus. Dat is de boodschap van een God verscholen in een kerstbaby.

Het kerstverhaal laat zien dat het kleine groot is en dat misschien zelfs ik een impact kan hebben op de wereld. Dit geloof doet mij geloven dat een compliment, een kaartje, een kleine donatie of een verandering in mijn consumptiegedrag een verschil kan maken. Dat ook ik kan meebouwen aan een betere aarde, of zelfs aan de hemel op aarde. Omdat er grote dingen kunnen ontstaan uit het kleine.

Durf te hopen

De populairste kerstfilm ooit is natuurlijk ‘Home Alone’. In de film wordt de kleine Kevin McCallister met kerst per ongeluk vergeten door zijn ouders waardoor hij alleen thuis is. Wanneer zijn huis wordt belaagd door twee inbrekers, weet Kevin op inventieve en hilarische manieren de inbrekers te overmeesteren. Zo redt deze kleine jongen onverwacht het huis. Misschien past deze film dus wel beter bij het échte kerstverhaal dan je zou denken!

Durf te hopen op verandering! Deze Franciscaanse zegenbede wordt al eeuwen als bemoediging meegegeven:

‘Zegen ons met voldoende dwaasheid
om te geloven dat we een verschil kunnen maken in deze wereld.
Zodat we kunnen doen waarvan anderen zeggen dat het onmogelijk is’.

Janine Hoogendoorn

Janine Hogendoorn studeert ‘Church and Mission in the West’ aan de Theologische Universiteit Kampen en werkt als jeugdwerker in de Grote Kerk in Hilversum. Als echte millennial is ze op zoek naar ‘het goede leven’ en laat zich daarbij graag inspireren door de Bijbel en de christelijke traditie. Een goede dag bestaat voor haar uit goede gesprekken bij een kampvuurtje, extreme kerstversieringen spotten in het Soesterkwartier van Amersfoort, twee cheeseburgers voor twee euro, Just Dance, zien hoe een eeuwenoude traditie nog steeds inspireert, knopen doorhakken voor de bruiloft met Floris en veel mini-marshmallows.

Laat een reactie achter





Ontvang maandelijks een portie denkvoer in je mailbox.

Zo blijf je op de hoogte van nieuwe artikelen, video's, podcasts en cursussen.