Is klimaatverandering reden tot doempreken?

Start | Samenleving | Is klimaatverandering reden tot doempreken?

Het zal niemand ontgaan zijn dat klimaatverandering een steeds belangrijker thema aan het worden is in de wereld. Dit zien we terug in de politieke discussies en de besluiten rondom het klimaatakkoord. Veel mensen dragen het klimaat een warm hart toe, maar er is ook twijfel over de maakbaarheid van het klimaat. Onder christenen wordt over dit thema ook veel gedacht en geschreven. Hoe kijk je aan tegen de bedreigde natuur en angstaanjagende toekomstvoorspellingen wanneer je in een Schepper gelooft? Rutger van den Noort, ondernemer en spreker, deelt zijn visie met ons in een hoopvolle preek:

Extreme temperaturen

Er lijkt brede consensus over de relatie tussen de opwarming van de aarde en het menselijk handelen daarbij via de link Co2-uitstoot, maar het is onbekend om welk aandeel dit precies gaat.
In de Middeleeuwen (tussen 890-1170) was er een extreem warme periode, waardoor de Vikingen zich konden vestigen op Groenland. Enkele eeuwen later volgde een kleine ijstijd ook in Nederland, waar we nog veel schilderijen van ijstaferelen zijn van onder andere Avercamp en van de Venne. De laatste jaren zijn er veel extremen, maar de dodelijke slachtoffers als gevolg van klimaatverandering neemt sterk af. De mensheid past zich snel aan.

”Er lijkt brede consensus over de relatie tussen de opwarming van de aarde en het menselijk handelen daarbij via de link Co2-uitstoot, onbekend is om welk aandeel dit precies gaat.”

Leestip: Is minimalisme een nieuwe religie?

Klimaat als levensdoel

Niet alleen de aarde warmt op, maar ook de woordenwisselingen over de klimaatverandering tussen mensen. Het gaat er verhit aan toe, maar de aarde wordt er niet koeler van. Voor sommige Nederlanders lijkt het klimaat een nieuwe God geworden, een levensdoel waar ze hun leven op richten, in de afwezigheid van het kennen van de God uit de Bijbel. En de manier waarop kritische mensen die vragen stellen rondom de maakbaarheid en logica van maatregelen worden weggezet, heeft bijna iets weg van de Katholieke kerk die Galileo veroordeelde voor zijn opvatting dat de aarde rond de zon draait. De hedendaagse klimaatlobby wil dat de mens schuldig is aan klimaatopwarming. Critici zijn afvalligen.

Het klimaat, of de natuur komt in de Bijbel niet voor. Dat is meer iets voor Ba’al en andere natuurgoden. Daarbij geldt de spelregel: de sterkste wint. De vruchtbaarste is kampioen. Ba‘al is meer voor het fokken van stamboekstieren dan voor het menselijk bestaan. In de Bijbel wordt gesproken over de Schepping en de Schepper. En vooral ook over een nieuwe schepping. In die Bijbelse schepping gaat het niet om een uiterst stoere held, maar om kwetsbare mensen. Ze zijn stof uit de aardbodem. Eén zuchtje en ze zijn weg. Maar die mens mag leven en dat is een wonder. Hij leeft op Gods adem.

Lees ook: Waarom bestaat de kosmos?

Onze grenzen kennen

‘De natuur’ in de Bijbel is vaak de bedreigende natuur. De natuur voor de mens daarin is eten of gegeten worden. Schepping is je van je kwetsbaarheid bewust worden. Is je verbazen over het feit dat je leeft, op Gods adem. Als God de Schepper wordt genoemd, staat in de Hebreeuwse niet ‘Hij die geschapen heeft’, maar Hij die aan het scheppen is. De Schepper is in dat opzicht nog steeds bezig met ons en met de kwetsbare aarde.

We zien hoe in onze tijd een verminderd besef van goed en kwaad leidt tot verval van normen en waarden. Het gaat er bij de boom waar Adam en Eva van snoepten echter om, dat wij niet gaan bepalen wat goed en kwaad is. Waar het om gaat is dat een mens beperkingen nodig heeft. We moeten onze grenzen weten. Ook op het gebied van klimaat. Een keer op vliegvakantie is prima, maar moeten we iedere schoolvakantie ergens heen vliegen? Hoe eten we? En meer controversieel: is het krijgen van 6 kinderen nodig, gezien de footprint die iedere wereldburger achterlaat?

Veel fundamenteler is onze maatschappij-inrichting gericht op groei, terwijl een krimpscenario misschien wel veel beter is voor de aarde. 75% van Nederland wil maximaal 50 euro per maand uitgeven voor klimaatmaatregelen volgens Maurice de Hond. Maar als je aan mensen zou vragen of iets minder geld uit te geven aan bepaalde zaken, zou dit dan niet leiden tot een verbetering van het klimaat en tegelijkertijd vriendelijk zijn voor de portemonnee? Is de echt principiële vraag die onder de hele klimaatdiscussie ligt niet dat we ons neoliberale groei is goed-adagium moeten evalueren?

Meer over keuzes en grenzen: de kunst van duurzaam leven

Klimaatverandering: einde van de mensheid?

Je ziet eigenlijk voortdurend bij het volk Israël, dat wanneer er zeer veel voorspoed is, en dus de Israëlieten geen beperkingen meer hebben, dat ze hun blik van God af wenden en hun eigen gang gaan. Als we deze kennis uit de Bijbel toepassen op de huidige situatie in het Westen van secularisatie, hedonisme en verkwisting, zouden we dan ook niet langzaam bewegen naar een kentering? En zouden christenen daarbij ook anders in het leven kunnen staan? Misschien zelfs moeten staan? Of zal het klimaatprobleem uiteindelijk het einde van de mensheid worden, zoals ons soms apocalyptisch wordt voorgespiegeld?

Ik maak me nooit zorgen over het klimaat. Angstverhalen gaan langs me heen. Ik weet dat God nog steeds bezig is met zijn schepping. Dat mag ons voldoende vertrouwen geven dat het goed komt met het klimaat. Natuurlijk moeten we handelen en onszelf meer gaan beperken, maar we mogen ook weten dat God de mensheid leidt.

Dit artikel is een bewerking van een preek over Genesis 2, gehouden in Frankrijk tijdens de zomer van 2019.

Rutger van den Noort

Rutger van den Noort studeerde Technische bedrijfskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en is gepromoveerd aan de Technische Universiteit Delft op hoe de ontwikkelingshulp sector geïnnoveerd kan worden. Hij is schrijver, spreker, ondernemer en vader van twee kinderen. Rutgervandennoort.nl

Laat een reactie achter





Ontvang wekelijks een portie denkvoer in je mailbox.

Zo blijf je op de hoogte van nieuwe artikelen, video's, podcasts en cursussen.