Generic selectors
Exact matches only
Zoek een titel
Zoek in de Gestelde Vragen
Zoek een Artikel
Zoek naar Thema's
Filter by Categories
Mensbeeld
Relatie
Religie
Samenleving
Technologie
Uitgelicht
Wetenschap
Zingeving

Is het leven toeval of bedoeld?

06 04 2018

We hebben, dankzij de wetenschap, steeds meer zicht gekregen op de wijze waarop ons universum ontstaan is. Daardoor kunnen we steeds beter ontrafelen hoe leven op aarde ontstaan is. Toch veroorzaakt dat ook een probleem. Als ons universum – en dus ook wij mensen – het resultaat is van een perfecte, maar kwetsbare samenloop van omstandigheden, hoe verklaar je dat dan? Er had immers maar íets anders moeten lopen, of het leven op aarde was er niet geweest. Over dit vraagstuk verscheen onlangs het boek ‘Naar alle onwaarschijnlijkheid’ van Klaas Landsman.

Landsman is hoogleraar mathematische fysica aan de Radboud Universiteit. In een interview met Scientias zegt hij: “We hebben te maken met een lange geschiedenis die uitmondt in stervorming, planeetvorming en het ontstaan van leven. Dat alles had niet gekund als het een klein beetje anders was gelopen.” Dit vraagstuk wordt ook wel aangeduid met de term ‘finetuning for life‘. Het komt erop neer dat de natuurwetten en processen die leven mogelijk maken, precies zo op elkaar lijken te zijn afgestemd dát er leven mogelijk is. Maar hoe verklaar je die perfecte samenwerking?

Wat denk jij? Hoe verklaar je de perfecte omstandigheden waaronder het leven ontstaan is?

Schepper of multiversum?

Op dit moment zijn voor dit vraagstuk pakweg twee oplossingen in omloop. De eerste oplossing gaat uit van een schepper. Een hogere macht die als doel had het mooi op ons afgestemde universum te maken. De tweede oplossing verklaart de ‘perfecte kosmos’ door uit te gaan van meerdere universa, met elk hun eigen natuurwetten. Deze multiversum-theorie stelt dat, als er talloze universa zijn, het niet meer dan logisch is dat er daar eentje tussenzit met de perfecte omstandigheden voor het ontstaan van leven. Het universum waarin wij leven is dan niet op ons afgestemd, maar wij zijn hier omdat het kan.

“Het had weinig gescheeld of het universum was níét geschikt voor het ontstaan van leven”

Ontstaan van leven

Hoogleraar mathematische fysica Klaas Landsman is niet enthousiast over de multiversum-theorie. Evenmin over de idee dat een schepper aan de basis van alle leven staat.

Hoewel deze oplossingen het finetuning-vraagstuk lijken op te lossen, is Landsman over geen van beide enthousiast. Over het multiversum zegt hij: “Aanhangers van deze theorie stellen dat de omstandigheden in ons universum te toevallig zijn om onverklaard te blijven. En vervolgens stellen ze dat het multiversum deze omstandigheden kan verklaren. Maar dat is een cirkelredenering.” Bij het bestaan van een schepper heeft Landsman vergelijkbare bedenkingen. “Gelovigen stellen dat het universum heel bijzonder is. Ze suggereren daarmee dat er een doel en schepper is.” Wat volgens Landsman tegen deze theorie pleit, is dat het weinig had gescheeld of het universum was níét geschikt voor het ontstaan van leven.

Knoppen waaraan gedraaid kan worden

Als alternatief voor beide theorieën wijst Landsman naar Einstein. “Hij veronderstelde dat er maar één mogelijk heelal is, dat gebaseerd is op wiskunde die wij nog niet kennen. Kortom, het is dit of anders niks.” Einsteins stelling lag in het verlengde van oudere veronderstellingen van de 17e-eeuwse filosoof Spinoza. “Hij stelde dat ons bestaan geen doel heeft, door niemand gewild is en toch de enige mogelijkheid is”, aldus Landsman. Hij vindt dit een standpunt om serieus te overwegen. “Finetuning veronderstelt dat er iets af te stemmen valt. Dat er knoppen zijn waaraan gedraaid kan worden. Maar als dat niet kan – als ons heelal de enige mogelijkheid is – bestaat ook het probleem niet.”

(Bron en meer lezen: Scientias)

LEES MEER

mm
De redactie van De Grote Vragen bestaat uit mensen met hart voor jongeren en hun grote (levens)vragen. De Grote Vragen is een initiatief van ForumC, centrum voor vraagstukken op het snijvlak van wetenschap, samenleving en geloof.
Meer van Redactie
Aantal reacties: Oeps, nog geen reacties. Wees de eerste die reageert!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *